فن های سانتریفیوژ ( فن های گریز از مرکز ):
     اصول عملکرد فن های سانتریفیوژ از ترکیب دو عامل می باشد: نیروی گریز از مرکز (که به همین دلیل این فن ها به فن های سانتریفیوژ معروفند) و انحراف جریان توسط پره های فن  ازحالت شعاعی به سمت خروجی فن به طوریکه در تصویر شماره 1 نمایش داده شده است. طراحی فن های سانتریفیوژ به گونه ای می باشد که زاویه بین ورود و خروج هوا 90^o می باشد(تصویر شماره 2 را مشاهده نمایید).

تصویر شماره 1	تصویر شماره 2

براساس شکل طراحی پروانه، فن های سانتریفیوژ به شش دسته تقسیم می شوند:

1-      فن های سانتریفیوژ با پروانه ایرفویل (Airfoil)

2-      فن های سانتریفیوژ با پروانه انحنا به عقب (Backward-curved)

3-      فن های سانتریفیوژ با پروانه مایل به عقب (Backward-inclined)

4-      فن های سانتریفیوژ با پروانه شعاعی در راس (Radial-tip)

5-      فن های سانتریفیوژ با پروانه انحنا به جلو (Forward-curved)

6-      فن های سانتریفیوژ با پروانه شعاعی (Radial blade)

تصویر شماره 3- انواع

هر یک از این نوع پروانه ها دارای مزایا و معایبی می باشند که آن ها را برای عملکرد در برخی از کاربردها مناسب می سازد.

1- فن های سانتریفیوژ با پروانه ایرفویل (Airfoil):
     فن های سانتریفیوژ با پروانه ایرفویل به دلیل ایجاد جریان هوای یکنواخت تر،  بهترین راندمان کاری و کمترین تولید صدا را در بین انواع مختلف فن های سانتریفوژ دارند. بازده این نوع از فن ها تا حدود 92 درصد می رسد، بعلاوه مقاومت ساختاری بالایی دارند و می توانند در سرعت های بالا بچرخند و فشار استاتیکی در حدود 7500 پاسکال  تولید کنند. این فن ها برای عملکرد در هوا و گازهای تمیز در تهویه عمومی استفاده می شوند. این نوع از فن ها  فاقد دامنه از کار افتادگی در منحنی عملکردشان هستند و می توان آن ها را برای سیستم هایی که مقاومت آن ها تغییر می کنند استفاده کرد. هزینه ساخت این فن ها به دلیل شکل خاص پروانه کمی بیشتر می باشد.

2- فن های سانتریفیوژ با پروانه بکوارد  (Backward-curved):
     فن های سانتریفوژ با پروانه بکوارد ( پره های انحناء رو به عقب )  مشابه فن های با پروانه ایرفویل بوده ولی راندمان آن ها کمی پایین تر است (در حدود %85). این فن ها می توانند گازهایی که دارای ذرات هستند را انتقال دهند. مزیت این نوع از فن ها این است که در صورت قرار دادن فشارهای استاتیک بالاتر در مقابل این فن ها، صرف نظر از مقدار جریان هوا، به موتور این فن ها فشار وارد نمی شود و به اصطلاح این فن ها بدون اضافه بار می باشند.

3- فن های سانتریفیوژ با پروانه مایل به عقب  (Backward-inclined):
     فن های سانتریفوژ با پروانه های مایل  به عقب از لحاظ ساخت ساده هستند و مقاومت مکانیکی ضعیف تری در مقایسه با پروانه های انحنا به عقب دارند. راندمان آن ها در حدود %78 است. این فن ها نیز بدون اضافه بار می باشند.
4- فن های سانتریفیوژ با پروانه شعاعی در راس (Radial-tip):
     این فن ها فشار استاتیک بالایی تولید می کنند و حجم هوای کمتری را نسبت به  فن های دیگر انتقال می دهند . این فن ها در اندازه های بزرگ برای عمل تخلیه هوا، در کاربردهای صنعتی مرتبط با گازهای داغ و درترکیب با فیلترهای تصفیه هوا استفاده می شوند. شکل این پروانه ها باعث می شود پروانه خود به خود تمیز شود و از تجمع مواد روی پروانه که باعث ازبین رفتن بالانس پروانه  می شود جلوگیری می کند، این ویژگی در انتقال هوای غبار آلود و مواد گرانولی دارای اهمیت می باشد. روکش های پوششی تجدید شونده روی سطح فشار پروانه ها ، و آسترهای هاوزینگ (حلزونی فن)  قابل تعویض،  در اغلب موارد فراهم  می شود. این نوع از دمنده ها در سیستم هایی با مقاومت های متغیر و در سیستم های  موازی می توانند بکار روند. حداکثر بازده این فن ها در حدود %70 است.

5- فن های سانتریفیوژ با پروانه فوروارد  (Forward-curved):
     فن های سانتریفوژ با پروانه های انحناء رو به جلو در مقایسه با پروانه های انحناء رو به عقب فشار بیشتری را تولید می کنند راندمان پایین تری دارند. این فن ها اغلب برای  تهویه، سیرکولاسیون کوره ها و دیگر تجهیزات که در آن ها سرعت کم برای جلوگیری از لرزش مطلوب است در اندازه های کوچک و متوسط ساخته می شوند. این فن ها را معمولا در هوا یا گاز تمیز استفاده می نمایند زیرا در غیر این صورت این نوع از پروانه ها بعد از مدتی آلوده شده و ممکن است پروانه از حالت بالانس خارج شود. حداکثر بازده این فن ها در %65 می باشد. این فن ها به فن های با پروانه کولری نیز معروفند و دارای اضافه بار می باشند.

 6- فن های سانتریفیوژ با پروانه رادیال (Radial blade):
     این فن ها اغلب برای فشارهای بالا و حجم هوای نسبتا کوچک استفاده می شود و می توانند در سرعت های بالا بچرخند و فشار استاتیک بالایی را  تولید کنند. از دمنده های سانتریفوژ با پروانه  رادیال می توان در انتقال پنوماتیک، هوادهی مایعات، سیستم های شناور سازی هوا و پروسه های صنعتی مرتبط با دمای بالا استفاده شود. حداکثر بازده این فن ها در حدود %60 است.